Առաջարկներ

no image
Հետիոտնային անցման սմարթ լուսավորման համակարգ

26-07-2019

ԳՐԻԳՈՐ ԲԱԲԱՅԱՆ

Ցավոք սրտի մեր մայրաքաղաք Երևանում անչափ շատ են դարձել վրաերթները: Հազվադեպ չեն նաև վրաերթների դեպքերը հենց հետոտնային անցման վրա, որոնց գերակշռող մասը տեղի է ունենում օրվա մութ ժամերին կամ երեկոյան մթնշաղին՝ երբ բնական լուսավորությունը բավարար չէ, իսկ մեքենայի լույսերը բավարար կերպով չեն լուսավորում: Քիչ չեն դեպքերը, երբ վարորդները տառապում են հավկուրությամբ, որը նույնպես դժվարեցնում է ժամանակին հատկանշել փողոցը անցնող հետիոտնին: Տեսանելիությունը բավարար չէ է նաև մառախլապատ եղանակների և անձրևային եղանակի ժամանակ: Բացի այդ, շատ հաճախ քաղաքում լուսավորությունը անջատվում է գիշերային ժամերին՝ էլեկտրոէներգիային խնայման նպատակով: Թվարկած բոլոր հանգամանքները ցավոք երբեմն հանգեցնում են վրաերթերի: 

Առաջարկում ենք հետիոտնաին անցումների մոտ տեղադրել հավելյար լուսավորության սմարթ համակարգ՝ հետիոտնին ժամանակին հատկանշելու նպատակով: Առաջարկվող համակարգը համալրված կլինի լուսադիոդային լուսավորման մատրիցայով, մարտկոցով և արևային վահանակով: Օրվա լուսավոր ժամերին համակարգը կարող է լիցքավորվել արևային էներգիայով, իսկ մութ ժամերին ապահովվել լուսավորություն հետոտնային անցումների վրա: Առաջարկվող համակարգը թույլ կտա զգալիորեն քչացնել վրաերթների քանակը:

Նշված համակարգը առավել արդյունավետ կարող է գործել հատկապես չկարգավորվող հետիոտնային անցումներում: Այդպիսի անցումների մոտ, չթույլատրված մասում շատ հաճախ կայանում են մեքենաներ, ինչը խանգարում է ժամանակին նկատել հետիոտնին, որը պատրաստվում է հատել փողոցը: Ու քանի որ համակարգը ավտոմատ կերպով միացնում է լուսավորությունը, ապա վարորդի կողմից անգամ հետիոտնին չտեսնելու դեպքում էլ լույսային ազդանշանը կարող է օգնել ժամանակին հետիոտնին նկատելու համար: Համակարգը իր մեջ կներառի նաև հետոտնային անցման նշանը համալրված կարմիր լուսադիոդային շրջանակով, որը կսկսի թարթել հետիոտնային անցման վրա մարդու առկայության դեպքում՝ հավելյար կերպով վարորդի ուշադրությունը գրավելու նպատակով:

Նախագծի լուծման համար ներկայացված գումարը կբավականացնի պատրաստել և տեղադրել նկարագրված համակարգի երկու օրինակ քաղաքում տեղակայված որևէ հետիոտնաին անցումների վրա: Նշվածը թույլ կտա որոշ ժամանակ շահագործելով գնահատել նրա արդունավետությունը և հետևություններ անել հետագա զարգացման ու փոփոխությունների անհրաժեշտության համար:

no image
Ջրի խնայողության համապարփակ փաթեթ

23-07-2019

ՀԱԿՈԲ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

Աշխարհի խմելու ջրի պաշարները անսահման չեն: Մոլորակի բնակչությունը աճում է, դրա հետ մեկտեղ ավելանում է խմելու եւ ոռոգման ջրի պահանջարկը: Ըստ Ջրային ռեսուրսների խմբի (Water Resources Group)` 2050 թ. աշխարհի բնակչությունը կլինի 9 միլիարդ մարդ, որից 4 միլիարդը ապրելու է ջրային քրոնիկական դեֆիցիտի շրջաններում: Այսինքն, ջուրը կդառնա աշխարհի ամենաթանկ ռեսուրսը: Աշխարհում յուրաքանչյուր տարի մոտ երկու միլիոն երեխա է մահանում ջրի անբավարարությունից: Զարգացող երկրներում բնակչության գրեթե 50 տոկոսը անընդհատ տառապում է հիվանդություններից, որոնք առաջանում են, այսպես կոչված, «ջրային սովից»: Բացի այդ մարդկային կորուստներից, ջրի մատակարարման ճգնաժամը շատ երկրներում արգելակում է տնտեսական աճը: Հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում Պարսից ծոցի երկրները նախատեսում են ներդնել շուրջ 100 մլրդ դոլար` հետագայում իրենց բնակչությանը ջրի պաշարներով ապահովելու համար: Այսպիսով, Քաթարը հայտարարել է 2017 թվականին ջրի յոթօրյա պաշարների պահպանման համար նախատեսված ռեզերվուարների շինարարության համար 900 մլն դոլար հատկացնելու մասին: Ավելին, Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի երկրները համաձայնել են կառուցել 10,5 մլրդ դոլար արժողությամբ խողովակաշարը, որը ունի մոտ 2000 կմ երկարություն և կապում է Պարսից ծոցի երկրները իրար հետ: Նախագիծը ներառում էր նաեւ Օմանում երկու աղազատիչ կայանների կառուցումը `500 միլիոն խորանարդ մետր ջրի արտադրության համար, որով, խողովակաշարի օգնությամբ, կապահովվեն Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի շրջանները, որոնք աղազատված ջրի մեծ կարիք ունեն:

Հայաստանում ստորերկրյա ջրերի պաշարները կազմում են շուրջ 3 միլիարդ խորանարդ մետր, որոնց մեծ մասը կենտրոնացած է Արարատյան դաշտի արտեզյան համակարգում: Լճերի կուտակված ջուրը (չհաշված Սեւանը) կազմում է մոտավորապես 300 մլն խորանարդ մետր, ջրամբարներում ` մոտ 1 մլրդ խորանարդ մետր: Սեւանի ջրային պաշարները հասնում են 35 միլիարդ խորանարդ մետրի: Սևանը հանդիսանում է Հայաստանի խոշորագույն ջրային ավազանը: Սեւանա լիճը Հայաստանում խմելու ջրի միակ խոշորագույն երաշխավորված աղբյուրն է: Արարատյան դաշտը ոռոգող ջրանցքների մեծ մասը, ինչպես նաեւ Հրազդանի կասկադի բոլոր 6 կայանները, ապահովվում են միայն Սեւանա լճի ջրերով:

Որոշ փորձագետների գնահատականներով, 2030-2040 թվականներին կլիմայի տաքացման եւ տեղումների նվազման պատճառով Հայաստանի ջրային պաշարները կկրճատվեն 20-25%ով: Ընդհանուր առմամբ, վերջին 10 տարիների ընթացքում Հայաստանում ջրի սպառումը զգալիորեն աճել է: Եթե ​​2000 թվականին այդ ցուցանիշը 1.8 միլիարդ խորանարդ մետր էր, ապա հիմա այն հասել է տարում 3 միլիարդ խորանարդ մետրի: Ավելին, սպառման աճը հիմնականում կապված է ջրի տեղափոխման կորուստների հետ: Այսպիսով, 2008 թ. պաշտոնական վիճակագրության համաձայն, տեղափոխման կորուստները կազմել են 32% 2002 թ. 25%ի փոխարեն: Ստացվում է, որ ճանապարհների վրա մենք տարեկան կորցնում ենք մոտ 1 մլրդ խորանարդ մետր քաղցրահամ ջուր: Եթե ​​մոտակա 10 տարիներին լուրջ փոփոխություններ չկատարվեն ջրի տեղափոխման համակարգում, ապա Հայաստանում ջրի խնդիրը կխորանա:

suggest image
Կրծքով կերակրման սենյակներ

05-08-2019

ԼԻԼԻԹ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Կրծքի կաթը լավագույն սնունդն է մանկան համար: Այն պաշտպանում է վարակներից, նվազեցնում է հետագայում քրոնիկ հիվանդությունների զարգացման հավանականությունը, նպաստում է երեխայի մտավոր զարգացմանը: Այն առավելագույնս նպաստում է մոր և մանկան միջև հուզական կապի հաստատմանը: Կրծքով կերակրելուց շահում է նաև մոր առողջությունը: Կրծքով կերակրած կանայք ավելի քիչ են հիվանդանում կրծքագեղձի և ձվարանների քաղցկեղով, սակավարյունությամբ, ոսկրերի դյուրաբեկությամբ: Եկեք խրախուսենք կրծքով սնուցումը և ստեղծենք պայմաններ մոր և երեխայի համար: Մենք բոլորս գիտենք, որ մեր հասարակության մեջ ընդունված չէ փողոցում, այգում կամ այլ հասարակական վայրում երեխային կրծքով կերակրելը, այդ իսկ պատճառով ահրաժեշտ է մեր փոքրիկ քաղաքացիների իրավունքները պահել և ստեղծել պայմաններ նրանց կերակրման համար:  Առաջարկում եմ մայրաքաղաքի այգիներում նախաձեռնել կրծքով կերակրման սենյակների կառուցում: Դրանք կարող են լինել նաև նոր կառուցված մաքուր զուգարաններ տղամարդկանց և կանանց համար, իսկ կողքին առանձին կերակրման սենյակ, որտեղ մայրիկը հանգիստ առանց ավելորդ լարվածության կկերակրի և ահրաժեշտության դեպքում նաև կփոխի երեխայի տակդիրը: Զուգարանները կլինեն վճարովի, իսկ կերակրման սենյակն անվճար: Այնտեղ կլինի աշխատակից և կվարձատրվի վճարովի ծառայություններից և կերակրման սենյակը հավելյալ ծախս չի համարվի:

suggest image
"Before i die.." Ցանկությունների ու երազանքների պատ Երևանում

05-08-2019

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱՆԴԱԼՋՅԱՆ

no image
Կարգավորվող ցայտաղբյուրներ

16-07-2019

ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՉՈՐՈԽՅԱՆ

Ներկայումս Երևանի ցայտաղբյուրների գերակշռող մեծամասնությունը կարգավորվող չէ, ինչը հանգեցնում է ջրի անխնա կորստի: Հիմա Հայաստանը համարվում է շատ հարուստ երկիր՝ քաղցրահամ ջրի պաշարներով: Վստահ եմ՝ շատ մոտ ապագայում ջուրը դառնալու է հզոր ռեսուրս երկրի տնտեսության համար: Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է ավելի խելամիտ օգտագործենք մեր ջրի պաշարները: 

Առաջարկում եմ Երևան քաղաքի բոլոր ցայտաղբյուրները դարձնել կարգավորվող (օրինակ կոճակի սեղմումով):

Ներքևում ներկայացրել եմ իմ սուբյեկտիվ ոչ պրոֆեսիոնալ հաշվարկները.

Երևանում մոտավոր հաշվարկներով կա 2000 ից ավելի ցայտաղբյուր: Իմ գնահատմամբ մեկ ցայտաղբյուրից միջինում ցայտում է 1 խմ ջուր 3 րոպեի ընթացքում: Մեկ օրում դա մոտավոր 500 խմ է: Բոլորը միասին մեկ օրում բաց են թողնում մոտավոր 1000000 խմ ջուր: Հաշվի առնելով, որ տարվա մեջ 7-8 ամիս են գործում, դրանք միասին տարեկան բաց են թողնում 240 միլիոն խմ ջուր: Կարծում եմ ցայտաղբյուրների միջին ՕԳԳ-ն օրվա ընթացքում (երբ մարդիկ իրականում օգտվում են դրանից) մոտ 30% է (կենտրոնում մի փոքր ավել, ծայրամասերում՝ ավելի քիչ): Հետևաբար՝ կորոստը կազմում է մոտավոր 70%:  Այսինքն՝ տարվա կտրվածքով, Երևանի ցայտաղբյուրները կորցնում են մոտավոր 170 միլիոն խմ ջուր, որը կարելի է կանխել:

Հիշեցնեմ միայն, որ Սևանից տարեկան ջրառը կազմում է հենց 170 միլիոն խմ:

Եթե ենթադրենք, որ յուրաքանչյուր ցայտաղբյուրի համար կծախսվի մոտավոր 10000 դրամ, բոլորը միասին կարժենա 20 միլիոն դրամ: Բնակիչների համար 1 խմ ջրի սակագինը կազմում է 191 դրամ: 170 միլիոն խմ - ի գինը մոտավոր 32 միլիարդ 470 միլիոն դրամ է կազմում: Թվերից երևում է, որ ներդրումը չափազանց չնչին գումար է կազմում ի համեմատություն սպասվող եկամտի:

Արդյունքը երկարաժամկետ կտվածքում օգտակար է լինելու ոչ միայն Երևանի, այլ ամբողջ Հայաստանի համար:

no image
Կանգառներում և այլ հասարակական վայրերում աղբամանների ավելացում

12-07-2019

ԷԴԳԱՐ ԶԱՏԻԿՅԱՆ

Երևանի մաքրության հարցը մնում է ամենաքննարկվողը մեր քաղաքում։ Բացի նրանից որ Սանիթեքը թերանում է թե աղբահանության և թե սանմաքրման հարցում կա նաև մեկ այլ խնդիր։

Երևանի բազմաթիվ կանգառներում, փողոցներում և այլ հասարակական վայրերում աղբամանները բացակայում են։ Մենք մեր հոգեբանության և բնավորության մեջ դեռ չենք ձևավորել աղբը պահել ուրիշ տեղ գցելու մշակույթը և շատ հաճախ նետում ենք գետնին, բայց և աղբամանների առկայության դեպքում շատ ու շատ քաղաքացիներ կնետեն իրենց աղբը այդտեղ։ Ամենատարածված աղբը եր կարելի է տեսնել կանգառներում դրանք ծխախոտի մնացորդներն են (բիչոկները) որոնք նետում են ծառերի, խոտերի մեջ գետնին։ Ճիշտ է գիշերները սանմաքրման աշխատակիցները հավաքում են դրանք։ Շատ հաճախ էլ այդ նույն բիչոկները մնում են հողի մեջ, կամ քամու միջոցով տարածվում քաղաքով մեկ։ 

Համացանցում չկարողացա գտնել մեկ աղբամանի արժեքը բայց կարելի է հաշվարկել մինչև 20,000֏ սահմաներում։ 

Մի քանի կանգառներ որոնք կարող եմ նշել` Ազատության պողոտայի (Ռայկոմ) երկու կանգառներում, դեպի Հաղթանակի զբոսագի ճանապարհի կանգառներում, Տիգրան Մեծի պողոտայի վրա Ռոսիյա Մոլի դիմացի մայթի կանգառում, Խանջյան փողոցի վրա Մանկավարժական Համալսարանի կանգառներում։

Մեկնաբանաություններում կարող եք գրել մնացած տեղերի մասին։

suggest image
Արևային տաղավար

29-09-2019

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԿՈՉԿՈՅԱՆ

Խնդիրները հետևյալն են․

> Աշխարհը և հատկապես Հայաստանը ինդուստրիալիզացիայի և անկանոն ուրբանիզացիայի արդյունքում աղտոտում է շրջակա միջավայրը և անխնա օգտագործում չվերականգնվող բնական ռեսուրսները։
> Ալեքսանդր Թամանյանի՝ 20րդ դարի առաջադեմ քաղաքաշինական տենդենցներով նախագծած այգի-քաղաք Երևանը հետզհետե վերածվում է ավտոտնակ-քաղաք կամ ասֆալտ-սրճարան-քաղաքի։
> Վերոհիշյալ խնդիրների արդյունքում՝ թթվածնից, հանրային պասիվ և ակտիվ բնույթի՝ «հանրային շահ» հանդիսացող վայրերի պակաս ունեցող Երևանի բնակիչների քաղաքային կյանքը տխուր է անցնում՝ բառի ուղիղ և փոխաբերական իմաստներով։


Ներկայիս գիտությունը և ճարտարապետությունը շատ հնարներ ունեն այդ խնդրի լուծման համար։ Փորձ է արվել այդ երկուսը համատեղել՝ «Արևային տաղավարի» միջոցով, որը միտված է մարդկանց իրազեկելու, թե ինչ է իրենից ներկայացնում կայուն զարգացումը, ինչպես օգտվել կայուն զարգացումն ապահովող սարքերից և ինչպես հաճույք ստանալ քաղաքային միջավայրում։

no image
Թափոնների կառավարում

29-09-2019

ՄԱՐԻՅԱ ԱՐՍԵՆՅԱՆ

Հարգելի պարոն քաղաքապետ,

Թափոնների կառավարման խնդիրը օրհասական է ամբողջ աշխարհի համար և դրանց հավաքման, տեսակավորման և օգտահանման կազմակերպումը ժամանակակից աշխարհի կարևորագույն մարտահրավերներից է:

Ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում և հատկապես Երևանում մենք յուրաքանչյուր օր բախվում ենք այդ խնդրի հետ, որի լուծումը, գտնում եմ, որ պետք է լինի համակարգային և վերջնական, այլապես մեր քաղաքը կթաղվի աղբի մեջ:

Ինչ եմ ես առաջարկում, որպեսզի այս խնդիրը լուծվի նախ Երևանում, այնուհետև նաև ՀՀ մյուս մարզերում: 

Առաջարկ

Առաջարկում եմ Երևանում տեղադրել աղբի տեսակավորման համար նախատեսված աղբանաններ, աղբի հետևյալ տեսակների համար պոլիէթիլենային տարաների/թափոնների համար նախատեսված աբղանաններ, ապակյա տարաների/թափոնների համար նախատեսված աղբամաններ, թղթյա տարաների/թափոնների համար նախատեսված աղբամաններ և այլ թափոնների համար նախատեսված աղբամաններ: Սակայն այստեղ մենք ունենք երկու մեծ խնդիր:

Խնդիր 1. մեր հասարակությանը անհրաժեշտ է կրթեր, որպեսզի վերջիններս գիտակցեն աղբի տեսակավորման անհրաժեշտությունը և սոցիալապես լինեն պատասխանատու նախ իրենք իրենց և ապա նաև ապագա սերունդների համար:

Խնդիր 2. մենք ազգովի ինչ-որ բան անելուց փորձում ենք շահ փնտրել: Այս խնդրի լուծման համար կարող ենք ներդնել գերմանական փորձը. ինչ են անում գերմանացիները, գերմանացիները ունեն տեսակավորված աղբի ընդունման կետեր, որտեղ քաղաքացիները կարող են բերել աղբ (տեսակավորված, այսենք օրինակ պոլիէթիլենային շշեր) և դրա դիմաց ստանան անդորրագիր, որը հնարավոր է կանխիկացնել և ստանալ գումար: Այսինքն Պոլիէթիլենային շշերի ընդունման կետը քաղաքացուց ընդունում է թափոնը, այնուհետև կշռում է այն և դրա հիման վրա քաղաքացում տրամադրում է կտրոն կամ անդորրագիր, որը քաղաքացին կարող է ներկայացնել այսենք օրինակ առևտրային բանկ և դրա դիմաց ստանալ գումար: Հարկ է նաև այստեղ հասկանալ այդ գումարը Երևանի քաղաքապետարանից թե արտաբյուջետային միջոցներից պետք է ստանան քաղաքացիները (ինչու եմ նշել համայնքային բյուջեն, քանի որ չեմ իմանում արդյոք Հայաստանում կան վերամշակող կազմակերպություններ, որոնք հետաքրքրված կլինեն այս նախաձեռնությամբ):

Այսպիսով, քաղաքացիներին ֆինանսապես շահագրգռելով մենք միանշանակ կարող ենք շատ կարճ ժամանակահատվածում մեր քաղաքի աղբը հավաքագրել և տեսակավորել: